DOĞRU HOPARLÖR SEÇİMİ

Her şeyden önce, odanın nasıl kullanılacağını ve ev sahibinin nasıl bir ses deneyimi hayal ettiğini netleştirmek önemlidir. Bu bir bütçe meselesi değildir; aynı bütçeyle sadece iki hoparlörden oluşan en üst düzey referans müzik sistemini kurabilir ya da bu bütçeyi özel bir ev sinemasındaki çok kanallı hoparlörler arasında paylaştırabilirsiniz. Buradaki temel soru, odanın ağırlıklı olarak müzik dinleyip dinlenmek ve belki biraz TV izlemek için mi kullanılacağı, yoksa arkadaşlarınızla birlikte film ve konserlerin keyfini çıkaracağınız özel bir sinema odası mı olacağıdır. Çoğu müzik stereo (çift kanallı) olarak kaydedilirken; filmler, konserler ve oyunlar surround (çevreleyen) sesle üretilir.

Bu karar da tamamen ev sahibinin estetik ve fonksiyonel tercihlerine bağlıdır. Hoparlörleri tamamen duvarın içine gömüp gizleyebilir, duvar yüzeyine şık bir şekilde yerleştirebilir veya tıpkı bir kuyruklu piyano gibi odanın en göz alıcı köşesinde sanatsal bir obje olarak sergileyebilirsiniz. Hoparlörler ses dalgaları ürettiği ve oda ile tıpkı bir enstrüman gibi etkileşime girdiği için, onları oda içinde serbestçe konumlandırmak akustik performans açısından daha fazla özgürlük sağlar. Ayrıca melez bir kombinasyon da tercih edebilirsiniz: Müzik dinlemek için ön tarafta iki adet göz alıcı hoparlör kullanırken, film izlerken büyüleyici surround ses efektleri yaratmak için yanlarda, arkada veya tavanda gizlenmiş hoparlörlerden destek alabilirsiniz.

Bir hoparlörün ideal boyutu iki temel unsura bağlıdır: Odanın büyüklüğü ve müzik ya da filmin gerçeğe ne kadar yakın bir deneyimle sunulmasının istendiği. İlk olarak, oda ne kadar büyükse, hoparlörlerin o alanı sesle doldurma kapasitesi de o kadar yüksek olmalıdır. Bu durum doğal olarak bas, orta ve yüksek frekanslar için daha fazla sürücü (driver) barındıran daha büyük hoparlörlerin kullanılmasını gerektirir. Bu ses yüksekliği veya hacim seviyesinin genel teknik karşılığı SPL (ses basıncı seviyesi) olarak adlandırılır. Düşük kaliteli hoparlörler gerekli ses basıncına (SPL) ulaşamayabilir veya yüksek seslerde sıkışmış, zorlanmış bir ses vermeye başlayabilir. İkinci olarak, hoparlör ne kadar büyük olursa, kuyruklu bir piyanodan büyük bir senfoni orkestrasına, elektronik dans müziğinden bir filmin en görkemli ses efektlerine kadar gerçek hayattaki seslerin ölçeğini, gücünü ve dinamiklerini o kadar kusursuz yansıtır. Ses seviyesinin ötesinde, bir hoparlörün ses ve üretim kalitesi, sunduğu deneyimin ne kadar gerçekçi, saf ve büyüleyici olacağını belirler.

Ses deneyimi ilk ve en önemli olarak hoparlörler aracılığıyla yaşansa da işin bir de teknik altyapı boyutu vardır: Bir müzik kaynağına ihtiyaç duyulur ve bu sesin kontrol edilmesi, güçlendirilmesi ve yükseltilmesi gerekir. Bu sistem, şık bir konsol veya mobilya üzerinde duran geleneksel bir ses sistemi şeklinde tasarlanabileceği gibi; ayrı bir kontrol odasındaki kabin rafına gizlenerek odada yalnızca kontrol arayüzü ve hoparlörlerin görünmesi sağlanabilir. Bu tercih, ev halkının yaşam alışkanlıklarına ve odanın kullanım amacına göre şekillenir. Geleneksel medya araçları (plak, CD, Blu-ray veya taşınabilir bellekler gibi) kullanılıyorsa açık bir sistem tercih edilirken; entegre dijital müzik/video yayın servisleri ve yerel sunucularda depolanan dijital arşivler için sistemin gizlenmesi en estetik çözümdür.

Plaklar haricinde günümüzdeki tüm müzik ve filmler dijital ortamda üretilmektedir. En yüksek çözünürlüklü stüdyo kayıtlarından alandan tasarruf sağlayan sıkıştırılmış ses dosyalarına kadar her şey stüdyolarda dijital olarak kaydedilir, indirilir ve çevrimiçi olarak aktarılır. Analog dünyanın aksine, dijital dünya parazitlere, dış müdahalelere ve sinyal kayıplarına karşı son derece dirençlidir. Bu nedenle müzik ve film seslerinin mümkün olduğunca uzun süre dijital alanda tutulması büyük avantaj sağlar. En başarılı ses ve video sistemleri; dijital oynatıcılara, dijital ses işlemeye, dijital amplifikasyona ve bileşenler arasındaki dijital sinyal iletimine dayanır. Sinyal, yalnızca hoparlörlere ulaştığı son noktada kulağımızla duyabileceğimiz ses dalgalarına dönüştürülmek üzere analoga çevrilir.

Teknolojik detayların ötesinde, hoparlörlerin nasıl konumlandırılacağı ve dinleyicilerin nereye oturacağı da kritik öneme sahiptir. Gerek müzik gerekse surround ses deneyimi, ana dinleme koltuğunun iki ana hoparlörün tam ortasında ve onlardan belirli bir mesafede yer aldığı "stereo üçgeni" ilkesine dayanır. Surround hoparlörler de bu koltuğun çevresine simetrik olarak yerleştirilir. Bu ideal konum, dinleyiciye önünde canlı bir müzik performansı veya sahnesi olduğu hissini kusursuzca yaşatırken, en etkileyici surround efektlerini sunar. Profesyonelce tasarlanmış ev sinemalarında bu ideal dinleme alanı ve üstün ses deneyimi birden fazla koltuğa yayılacak şekilde genişletilebilir.

Dinleme alanı belirlenip ses sistemi seçildikten sonra, her odadaki nihai ses performansı tıpkı konser salonlarında veya sinemalarda olduğu gibi oda akustiğine bağlıdır. Cam, mermer, taş, seramik veya beton gibi sert ve sesi yansıtan malzemelerden kaçınmak gibi genel akustik kuralları bulunsa da modern bir evde veya şık bir oturma odasında tasarım ve mobilya seçimlerinin akustik kaygılara göre yapılması pek olası değildir. Böyle bir durumda, Steinway Lyngdorf'un tescilli RoomPerfect™ teknolojisi gibi elektronik oda kalibrasyon sistemleri en mükemmel çözümdür; akustik sorunları tamamen dijital yollarla ve dinleyiciler için tamamen görünmez bir şekilde çözer.